Thần dân chỉ biết ông Bảo Đại là một vị Vua bù nhìn mà có ai hiểu nỗi tâm tư ngầm ngấm của ông đâu
Bảo Đại vì tính tự trọng danh dự không bao giờ dám trực tiếp khiếu nại điều gì. Có một điều quy định đặc biệt làm phật lòng các quan An Nam, đụng đến truyền thống của họ. Từ nay các khoản thuế đều do quốc gia bảo hộ phân bổ, thu và tự ý sử dụng.
Ông viết cho Bộ trưởng thực dân địa ở Paris: "Tôi rất có ấn tượng mạnh về tính nghiêm trang trong ý nghĩ và sự trưởng thành trong cách suy xét mọi việc của Vua Bảo Đại. Xa lộ luật pháp (phát hành thứ 4, thứ 7 hàng tuần) sẽ thông báo chi tiết về hành trình cưới vợ nặng nhọc của Bảo Đại trong các số báo tới.
Daniel Grandcléme cho biết, tư liệu để lại đều được giữ kín, chỉ để lộ ra vài dòng ngắn ngủi: "Nhà Vua cam kết tôn trọng các thỏa ước ngoại giao hiện hành với nước Pháp.
Nhà vua trẻ héo hắt dần, tự giam mình trong tư thất, chỉ còn chăm chỉ giao dịch với ông bà Charles, người được chính phủ giao săn sóc ông từ lúc nhỏ đến tuổi lớn, trước khi trở về nước bà Charles từ nay được vua gọi là "mẹ".
Hai ông bà kéo dài cuộc tạm trú bên cạnh nhà Vua trong hoàng cung, sống thoải mái trong tư dinh Điện Kiến Trung gây nên tâm cảnh đa nghi hậm hực của đám cận thần vì chính bà con anh em gần gụi của Vua cũng đều phải ở trong các dinh cũ riêng ngoài hoàng cung và đối xử như những bà con nghèo. Nói một cách khác nếu vua không đồng ý với Toàn quyền dù là trong khuôn khổ điều hành việc nước cho đến mua bộ cúc bấm cổ tay áo sơ mi, thì ông sẽ bị coi như chấm dứt vai trò Thiên tử.
Không có Paris gật đầu ưng chuẩn thì chẳng làm được gì. Nhà Vua có một khoản phụ cấp hàng năm tính vào ngân sách của Trung Kỳ mà chính ông cũng không được quyền quyết định phụ cấp ấy là bao nhiêu; và hàng tháng phải có chữ ký duyệt của Tòa Khâm sứ mới được lĩnh để chi dùng. Tòa Khâm sứ Trung Kỳ sẽ ấn định ngân sách ăn xài của chính phủ Nam triều và trợ cấp cho triều đình một khoản tiền để trả lương hàng tháng.
Việc đi lại giao tế với các cận thần trong triều cũng không được tự do thoải mái. Bảo Đại ngồi kiệu trong lễ đăng quang Khâm sứ quyết định “lương” của Vua Một trong những kết quả của công cuộc cải cách ấy là Nam Triều mất tuốt tuột các quyền tự chủ ít oi còn lại; trong đó có quyền về thu thuế, trả lương.
Bảo Đại muốn đóng một tập album thật sang ngoài bìa khảm da, bên trong lụa vàng để lưu giữ các huy hiệu của ông. Công việc của ông chỉ là công việc tế lễ, như lễ ở Nam Giao, cúng kỵ các tiên quân, ban phát sắc bằng huy chương cho hàng quan liêu, còn mọi việc thống trị ông giữ thế mắt đui tai điếc.
Triều đình tự nhiên biến mất! Đại nội hoang vắng. Kế toán thuộc địa rất tỉ mỉ đến từng chi tiết. Thật vậy, với ông Vua bù nhìn, ngay việc cưới vợ cho mình cũng thật khôn cùng gian nan. Giá cuốn album là 250 đồng bạc, một món tiền khiêm tốn thế mà cũng phải làm tới ba tờ hóa đơn có chữ ký của viên chức quốc gia bảo hộ cùng luận bàn với giám đốc tài vụ, chung cuộc mới được duyệt chi, tính vào mục 20 khoản 2 của tổng ngân sách ghi rõ mục “quà tặng ngoại giao”.
Quốc gia bảo hộ quyết định thảy. Ông chỉ hé lộ qua người khác, những nhu cầu của ông, ý muốn của ông. Nếu ông ta không quý trọng các điều khoản đã ký tức là bị coi như trường đoản cú vương quyền". Vừa không đủ khả năng và điều kiện nhân tâm cũng như điều kiện hoạt động để phát khởi một cuộc chống chọi, vừa phải khôn khéo hóa giải những sức ép chính trị có thể làm sụp đổ vĩnh viễn triều đại nhà Nguyễn, Bảo Đại chỉ còn hai tuyển lựa: Hoặc làm một vị Vua tay sai mang tội với lịch sử, hoặc làm một vị Vua bù nhìn bất lực cho hậu thế chê cười”.
Đỗ Mậu cay đắng phân tách: “Trong thời gian làm Vua, Bảo Đại chỉ còn biết săn bắn và thể thao, thường sống ở đồn điền Quảng Trị, ở Bạch Mã, Đà Lạt hơn là giam mình trong bốn bức tường thành nội cung với cỏ mọc rêu phong.
Hồ sơ lưu trữ còn giữ lại vết tích của các cuộc chiến đấu đó nhiều khi rất khốn khổ. Bản thân Bảo Đại cũng vậy. Tuốt luốt đều do Pháp trả lương.
Từ việc đóng sách, làm khung ảnh đến làm một cuốn sưu tập nhị tại một cửa hiệu nức tiếng của bà Renoux nào đó ở Hà Nội cũng đều được biên chép trong sổ sách.
Kể cả các khoản ăn xài cá nhân chủ nghĩa. Tôi vừa chấm dứt nói chuyện với ông, khiến tôi có ấn tượng rất tốt đẹp". Bít tất những người Vua đã gặp từ khi về nước, những người phủ phục trước bệ rồng, những người lính hộ vệ hoàng cung, những nhạc công và vũ nữ nhã nhạc cung đình đều chỉ sống bằng một khoản lương có chữ ký duyệt của một quan chức bảo hộ.
Một viên cảnh sát quèn ở Paris được cử sang Đông Dương lĩnh lương ngang với tuần vũ, tổng đốc.
Theo Xa lộ luật pháp. Toàn quyền Pierre Pasquier hết lời khen tụng vị Vua trẻ tuổi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét